Fotowoltaika nowe zasady - rozliczenia i podatki

Fotowoltaika nowe zasady 2024 i 2025

Lata 2024 i 2025 przynoszą w Polsce istotne zmiany prawne dla fotowoltaiki, które wprowadziła nowelizacja ustawy o OZE z 1 października 2023 roku.

Przepisy obowiązujące od 2024 roku wprowadzają takie rozwiązania jak możliwość wyboru systemu rozliczeń, godzinowe rozliczanie produkcji prądu czy zmiany w depozycie prosumenckim. Wszystkie te modyfikacje wpływają na opłacalność inwestycji w panele fotowoltaiczne i magazyny energii.

Nowe zasady rozliczania fotowoltaiki

W 2024 roku prosumenci, którzy uruchomili produkcję energii przed 1 lipca, mogli wybrać jeden z dwóch systemów rozliczeń:

• System oparty na średniej miesięcznej cenie energii (RCE-m) – tradycyjna metoda rozliczeń.

• System dynamicznego rozliczania godzinowego (RCE) – nowoczesna metoda oparta na bieżących cenach rynkowych.

W Polsce funkcjonują obecnie dwa systemy rozliczania nadwyżek energii: net-metering (system opustów) oraz net-billing (sprzedażowy).

Na czym polega system net—billing?

System net-billing polega na sprzedaży nadwyżek energii z fotowoltaiki do sieci po średniej rynkowej cenie godzinowej.

Nadwyżki energii nie są już rozliczane na zasadzie opustów, lecz sprzedawane i kupowane według rzeczywistych cen rynkowych. Taki model skłania do zwiększenia autokonsumpcji, aby maksymalizować korzyści finansowe.

Co z instalacjami sprzed 31 marca 2022?

Prosumenci, którzy zgłosili swoje instalacje fotowoltaiczne do 31 marca 2022 roku, mają zagwarantowane prawo do korzystania ze starego systemu net-metering przez 15 lat od daty przyłączenia.

Prosumenci objęci starym systemem mogą w każdej chwili dobrowolnie przejść na net-billing, by skorzystać z taryf dynamicznych. Nowi użytkownicy instalacji są już natomiast zobowiązani do stosowania systemu net-billing.

Taryfy dynamiczne fotowoltaika nowe zasady

Od 1 lipca 2024 roku weszły w życie taryfy dynamiczne, które rozliczają nadwyżki energii według godzinowych cen giełdowych. Pozwalają one sprzedawać energię w najbardziej opłacalnych momentach, co maksymalizuje zyski, szczególnie przy wykorzystaniu magazynów energii.

Jak działają taryfy dynamiczne?

Taryfy te opierają się na zmiennych, godzinowych cenach z Rynku Dnia Następnego, co oznacza, że wartość sprzedawanej energii zależy od bieżącego popytu i podaży.

Dzięki temu prosument może sprzedawać nadwyżki energii w najkorzystniejszych momentach, co zwiększa opłacalność całej inwestycji. System ten sprzyja także samowystarczalności energetycznej budynku, która, zwłaszcza przy wsparciu magazynów energii, może przekroczyć 60% w skali roku.

Fotowoltaika nowe zasady dla prosumentów

Nowe przepisy przynoszą również zmiany dla samych prosumentów, wprowadzając takie koncepcje jak prosument wirtualny oraz modyfikując system net-billing.

Ważną nowością jest instytucja prosumenta wirtualnego, która pozwala korzystać z odnawialnych źródeł energii bez posiadania własnej instalacji.

Kto może być prosumentem wirtualnym?

Nowe przepisy definiują kilka rodzajów prosumentów:

• Prosument wirtualny– osoba fizyczna, która nie posiada własnej instalacji, ale wykupiła udział w mocy farmy fotowoltaicznej.

• Prosument zbiorowy– mieszkańcy jednego budynku wielorodzinnego, którzy korzystają ze wspólnej instalacji OZE.

• Prosument lokatorski– wspólnota lub spółdzielnia mieszkaniowa, która zarządza instalacją i rozlicza energię na potrzeby części wspólnych.

Osoba fizyczna może zostać prosumentem wirtualnym, jeśli:

• jest właścicielem lub współwłaścicielem domu jednorodzinnego bądź lokalu z odrębną księgą wieczystą,

• posiada nieruchomość od co najmniej 3 lat (z wyjątkiem dziedziczenia).

Depozyt prosumencki i jego korzyści

Depozyt prosumencki to wirtualne konto, na którym gromadzone są środki ze sprzedaży energii wyprodukowanej w instalacji OZE. Pozwala on prosumentowi na wykorzystanie tych funduszy w późniejszym okresie, na przykład zimą, gdy produkcja energii naturalnie spada.

W systemie net-billing nadwyżki energii są sprzedawane, a uzyskane środki trafiają na depozyt prosumencki. Od 1 lipca 2024 r. ich wartość jest dodatkowo waloryzowana współczynnikiem 1,23, co znacząco zwiększa opłacalność systemu.

Dzięki temu depozyt prosumencki, szczególnie w połączeniu z magazynem energii i autokonsumpcją, znacząco podnosi opłacalność inwestycji, umożliwiając efektywniejsze wykorzystanie wyprodukowanej energii.

Magazyny energii i opłacalność inwestycji

W nowym systemie rozliczeń magazyny energii stają się kluczowe, ponieważ umożliwiają przechowywanie nadwyżek energii z okresów wysokiej produkcji i wykorzystywanie jej w godzinach wieczornych lub w momentach, gdy ceny prądu są najwyższe.

Zwiększa to autokonsumpcję, niezależność energetyczną i ogólną rentowność inwestycji, stanowiąc jednocześnie ochronę przed rosnącymi cenami prądu.

Program Mój Prąd 6.0 i warunki dofinansowania

Program Mój Prąd 6.0, uruchomiony we wrześniu 2024 roku, oferuje wsparcie finansowe dla inwestycji w mikroinstalacje fotowoltaiczne i wprowadza istotne zmiany:

• obowiązek zakupu magazynu energii dla nowych instalacji zgłoszonych po 1 sierpnia 2024 roku,

• podniesienie maksymalnej mocy kwalifikowanej do dofinansowania z 10 kW do 20 kW.

Wnioski o dofinansowanie można składać do 6 marca 2025 roku lub do wyczerpania alokacji. Program Mój Prąd 6.0, w połączeniu z ulgą termomodernizacyjną i innymi lokalnymi formami wsparcia, znacząco obniża koszty inwestycji i podnosi jej opłacalność.

Podatek od nieruchomości a instalacje fotowoltaiczne

Od 2025 roku instalacje fotowoltaiczne zyskują formalny status budowli, co oznacza, że mogą zostać objęte podatkiem od nieruchomości.

Chociaż sama instalacja nie wpływa bezpośrednio na podstawę opodatkowania, może podnieść wartość rynkową nieruchomości. Warto więc pamiętać o obowiązkach podatkowych związanych z posiadaniem instalacji PV.

Kiedy instalacja staje się budowlą?

Instalacja fotowoltaiczna jest traktowana jako budowla, gdy:

• jej montaż wiąże się z ingerencją w strukturę budynku,

• jej wysokość przekracza 3 metry,

• wymaga pozwolenia na budowę (np. na terenie Natura 2000, w rejestrze zabytków lub w strefach ochronnych).

Przykładem takich inwestycji mogą być projekty spółdzielni mieszkaniowych lub wspólnot, które instalują panele na wielu budynkach jednocześnie. W takich sytuacjach konieczne jest uwzględnienie dodatkowych wymogów administracyjnych i podatkowych.

Recykling paneli fotowoltaicznych i opłata recyklingowa

Nowelizacja ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym, wdrażająca dyrektywę UE, wprowadza obowiązkową opłatę recyklingową. Obejmie ona właścicieli paneli wyprodukowanych i wprowadzonych na rynek w okresie od 13 sierpnia 2005 do 31 grudnia 2015 roku.

Zmiany te wynikają z Dyrektywy UE 2024/884 oraz wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE z 2022 roku, które nakładają obowiązek systemowego uregulowania finansowania recyklingu starszych paneli fotowoltaicznych.

Kogo obejmuje opłata recyklingowa?

Zgodnie z dyrektywą WEEE, po upływie 25 lat od daty produkcji paneli, na producentach spoczywa obowiązek ich odbioru i recyklingu. Ma to na celu ochronę środowiska i zapewnienie zrównoważonego gospodarowania odpadami.

Na co uważać przy zmianach w przepisach fotowoltaiki?

Od 2026 roku pojawi się możliwość ujęcia instalacji fotowoltaicznej w kosztach firmowych. Sposób rozliczenia będzie jednak zależał od wartości inwestycji, sposobu jej użytkowania oraz formy opodatkowania działalności.

Dodatkowo ulga termomodernizacyjna pozwala odliczyć koszty instalacji PV od podatku PIT, o czym warto pamiętać przy planowaniu rozliczeń podatkowych.

Warto pamiętać, że ewentualny podatek od nieruchomości dotyczy przede wszystkim większych instalacji, a nie standardowych systemów montowanych na domach jednorodzinnych.